VCA toetst hoe een bedrijf veiligheid, gezondheid en milieu organiseert en toepast bij risicovolle werkzaamheden. Sinds 1 juli 2026 geldt VCA 2026/6.1, met een expliciete mustvraag over het identificeren van relevante wetgeving en het borgen van de naleving. Dit vraagt om een vaste werkwijze waarmee je inzichtelijk maakt welke verplichtingen gelden en hoe je daaraan voldoet.
De VGM Checklist Aannemers (VCA) bevat de eisen voor VCA-certificering voor bedrijven. VGM staat voor Veiligheid, Gezondheid en Milieu.
Voor een VCA-bedrijfscertificaat moet je laten zien dat je VGM-aanpak aansluit op de werkzaamheden en in de praktijk wordt toegepast. De VGM Checklist Aannemers behandelt onder meer:
• VGM-beleid, verantwoordelijkheden en betrokkenheid van de directie;
• risico’s bij werkzaamheden en maatregelen om die te beheersen;
• instructies, deskundigheid en overleg over veilig werken;
• voorbereiding op noodsituaties en inspecties van de werkplek;
• bedrijfsgezondheidszorg en keuringen van arbeidsmiddelen;
• inzet van onderaannemers en onderzoek naar incidenten.
De VCA-mustvragen zijn verplichte onderdelen. Bij VCA* moet je aan alle bijbehorende mustvragen voldoen. VCA** en VCA-P kennen daarnaast aanvullende vragen, waarvan een voorgeschreven aantal positief moet worden beoordeeld.
Welke eisen gelden, hangt af van het niveau. In ons artikel VCA* of VCA**: welk niveau past bij jouw bedrijf? lees je de verschillen.
VCA 2026/6.1 brengt eerdere besluiten en verduidelijkingen samen. Leiderschapsvaardigheden, aangeduid als VCA-LEI, zijn in het schema verankerd. Ook zijn bepalingen over onder meer interne audits en vastlegging verduidelijkt.
Voor het onderdeel wetgeving is mustvraag 1.7 toegevoegd. De systematiek voor het volgen en toepassen van relevante wetgeving werd al bij de documentenbeoordeling betrokken. Met de nieuwe versie staat dit expliciet als mustvraag in de checklist.
Het gaat dus om een eis binnen het certificatieschema. Welke wettelijke verplichtingen voor je bedrijf gelden, moet je afzonderlijk bepalen.
Wat vraagt de VCA-norm?
Mustvraag 1.7 geldt voor VCA*, VCA** en VCA-P. De norm vereist twee toegepaste procedures:
- Een procedure om de voor VCA relevante en toepasselijke VGM-wetgeving te identificeren en registreren.
- Een procedure om de naleving van die wetgeving te borgen.
Hoe maak je dit praktisch en aantoonbaar?
Een werkbare aanpak verbindt de wettelijke verplichtingen met de uitvoering. Je kunt dit organiseren in vijf stappen:
- Identificeren - Bepaal welke wetgeving geldt voor je activiteiten, locaties en werkzaamheden.
- Beoordelen - Vertaal de wetgeving naar concrete verplichtingen en beoordeel hoe je bedrijf daaraan voldoet.
- Naleven - Organiseer de maatregelen en wijs verantwoordelijkheden en acties toe.
- Vastleggen - Leg de beoordeling en de bijbehorende onderbouwing vast, bijvoorbeeld met keuringsrapporten, instructies of registraties.
- Actueel houden - Verwerk wijzigingen in wetgeving en in je eigen organisatie en beoordeel wat je moet aanpassen.
Deze stappen zijn een praktische uitwerking. De uitvoering blijft onderdeel van het dagelijkse werk. Wanneer een verplichting bijvoorbeeld een keuring vraagt, moet die keuring daadwerkelijk plaatsvinden. Het wetgevingsregister kan vervolgens de beoordeling en het bijbehorende rapport samenbrengen.
Wat beoordeelt de auditor?
Bij mustvraag 1.7 noemt de checklist de procedures voor identificatie en registratie en voor het borgen van de naleving als documenten. De norm vraagt dat deze procedures worden toegepast.
Bij de initiële certificeringsaudit beoordeelt de auditor zowel de documentatie als de toepassing van het VGM-beheersysteem. Daarbij kunnen aanvullende gegevens worden opgevraagd. Zorg daarom dat je kunt toelichten hoe je werkwijze wordt uitgevoerd en welke vastlegging daarbij hoort.
Is een wetgevingsregister verplicht?
De norm vereist dat relevante VGM-wetgeving wordt geïdentificeerd en geregistreerd. Zij schrijft geen specifiek wetgevingsregister of softwarepakket voor.
Een wetgevingsregister is een praktische manier om die registratie te organiseren. Je kunt daarin verplichtingen, beoordelingen, verantwoordelijkheden en onderbouwing samenbrengen. De waarde zit in de combinatie van een passend overzicht en een werkwijze waarmee je aantoonbaar voldoet aan VGM-wetgeving.
Lexerta ondersteunt bij HSE compliance inrichten, met een wetgevingsregister in Pharius. Voor het volgen en duiden van wijzigingen kun je gebruikmaken van HSE compliance beheren.
Sinds 1 juli 2026 worden initiële audits, periodieke controleaudits en hercertificeringsaudits uitgevoerd volgens VCA 2026/6.1. Dit geldt voor bedrijven die starten en voor bedrijven met een bestaand VCA-bedrijfscertificaat.
Er is geen formele overgangsperiode vastgesteld. Een bestaand VCA-bedrijfscertificaat op basis van VCA 2017/6.0 blijft geldig onder de gebruikelijke certificeringsvoorwaarden. Je hoeft dus niet alleen vanwege de nieuwe versie direct een nieuw certificeringstraject te starten. Bij de volgende audit word je getoetst aan VCA 2026/6.1.
VCA en ISO 45001 hebben allebei betrekking op veilig en gezond werken. Onderdelen van de eisen overlappen, bijvoorbeeld rond beleid, interne audits, communicatie en beoordeling door de directie. Het zijn wel afzonderlijke certificeringsschema’s met eigen eisen.
VCA bevat concrete voorschriften voor hoe aannemers veiligheid, gezondheid en milieu organiseren. ISO 45001 stelt eisen aan een volledig managementsysteem voor gezond en veilig werken. De organisatie bepaalt daarbij op basis van haar risico’s welke maatregelen nodig zijn.
Heb je al een VCA-bedrijfscertificaat? Dan kun je bestaande werkwijzen en documenten mogelijk gebruiken bij het inrichten van ISO 45001. Je moet afzonderlijk beoordelen welke aanvullende eisen gelden en wat je nog moet organiseren. VCA-certificering betekent dus niet dat je ook aan ISO 45001 voldoet.
Andersom levert een ISO 45001-certificaat ook geen VCA-bedrijfscertificaat op. Vraagt je opdrachtgever VCA? Controleer dan het vereiste niveau. Of de opdrachtgever ISO 45001 als alternatief accepteert, moet je expliciet afstemmen.
Wil je een managementsysteem voor gezond en veilig werken inrichten? Bekijk onze dienst Managementsysteem opzetten.
Controleer hoe je mustvraag 1.7 hebt ingericht. Kun je laten zien welke VGM-wetgeving geldt, hoe je beoordeelt of je daaraan voldoet en wie eventuele acties uitvoert? Bekijk ook hoe je veranderingen verwerkt en de onderbouwing bijhoudt.
Lexerta en Pharius ondersteunen bij dit onderdeel. We helpen relevante wetgeving in kaart te brengen en verplichtingen vast te leggen in een wetgevingsregister. In Pharius kun je verantwoordelijkheden, acties en onderbouwing vastleggen. Je organisatie blijft verantwoordelijk voor de uitvoering en het daadwerkelijk voldoen aan de verplichtingen.
Wil je deze aanpak voor jouw bedrijf inrichten? Bekijk HSE compliance inrichten en bespreek met ons welke ondersteuning je nodig hebt.
