Met een wijziging van bijlage XVII van de REACH-verordening is een gefaseerd verbod op PFAS-stoffen in blusschuim van kracht geworden. Dit verbod ziet op zowel het in de handel brengen als het gebruik van PFAS-houdend blusschuim, variërend van draagbare blustoestellen tot grote vaste brandblusinstallaties.
Voor HSE-professionals betekent dit dat bestaande blussystemen, voorraden en bijbehorende procedures kritisch moeten worden beoordeeld en, waar nodig, aangepast.
Wat is PFAS en waarom is dit relevant?
PFAS (per- en polyfluoralkylstoffen) zijn chemische stoffen die nauwelijks afbreken in het milieu. Ze stapelen zich op in bodem, water en levende organismen en worden in verband gebracht met gezondheidsrisico’s zoals leveraandoeningen, hormonale verstoringen en een verhoogd risico op bepaalde vormen van kanker.
In blusschuim zijn PFAS bovendien zeer mobiel: bij gebruik kunnen ze eenvoudig in grond- en oppervlaktewater terechtkomen. Juist deze combinatie van milieuschade en gezondheidsrisico’s heeft geleid tot strenge Europese regelgeving.
Wat is er nu verboden?
PFOA
Sinds 4 december 2025 is het gebruik van blusschuim met de PFAS-stof PFOA
verboden.
Totale PFAS-concentratie
Daarnaast geldt een concentratiegrens van maximaal 1 mg/l PFAS (som van alle PFAS) in blusschuim en blusapparatuur. Blusschuim dat deze grens overschrijdt, mag niet meer worden gebruikt of op de markt worden gebracht. Organisaties moeten daarom overstappen op PFAS-vrije alternatieven.
De verboden worden gefaseerd ingevoerd, afhankelijk van de toepassing. De algemene hoofdregel is dat vanaf 23 oktober 2030 geen PFAS-houdend blusschuim boven de 1 mg/l-grens meer in de handel mag worden gebracht. Voor specifieke toepassingen gelden afwijkende
Overzicht belangrijkste verboden (in de handel brengen)
|
Toepassing |
Datum |
|
Draagbare brandblustoestellen |
6 april 2026 |
|
Draagbare blustoestellen met alcoholbestendig schuim |
23 april 2027 |
|
Levering aan Seveso-inrichtingen, offshore olie- en gasindustrie, militaire en civiele vaartuigen |
23 oktober 2030 |
|
Uitzonderlijke toepassingen (o.a. bestaande installaties) |
uiterlijk 23 oktober 2035 |
Gebruiksverboden
Naast het verbod op verhandeling gelden ook gebruiksverboden, eveneens gefaseerd:
Toepassing | Datum |
Opleidingen en oefeningen (met uitzondering van functionele tests met gecontroleerde lozing) | 23 april 2027 |
Draagbare blustoestellen | 31 december 2030 |
Blusschuim in bestaande Seveso-installaties, offshore olie- en gasindustrie, militaire vaartuigen en civiele schepen (geïnstalleerd vóór 23-10-2025) | 23 oktober 2035 |
Aanvullende verplichtingen tijdens de overgangsperiode
Tijdens de overgangsperiode (vanaf 23 oktober 2026) gelden aanvullende eisen voor organisaties die nog PFAS-houdend blusschuim in gebruik hebben:
- Etikettering
Apparaten moeten voorzien zijn van de waarschuwing:
“WAARSCHUWING: Bevat per- en polyfluoralkylstoffen (PFAS) met een concentratie van 1 mg/l of meer (som van alle PFAS).” - Gebruik
PFAS-houdend schuim mag uitsluitend worden ingezet voor brandklasse B en het gebruik moet tot het technisch en praktisch haalbare minimum worden beperkt. - Emissiebeperking
Emissies naar het milieu en blootstelling van mens en milieu moeten tot het laagst haalbare niveau worden teruggebracht. - Afvalbeheer
Niet-gebruikt blusschuim, PFAS-houdend afval en afvalwater moeten – voor zover technisch mogelijk – gescheiden worden ingezameld en zodanig worden verwerkt dat PFAS wordt vernietigd of onomkeerbaar omgezet (bijvoorbeeld thermische verwerking bij ca. 1.100 °C).
Voor vaste installaties moet bovendien een beheerplan worden opgesteld. Hierin wordt vastgelegd hoe PFAS-houdende stromen worden beheerd, hoe onderhoud en reiniging plaatsvinden, hoe wordt omgegaan met lekkages en lozingen en hoe de uitfasering wordt gerealiseerd.
Voor wie geldt dit?
Deze verplichtingen gelden voor alle organisaties die blusschuim gebruiken of opslaan, ongeacht bedrijfsgrootte of fte-aantal. Denk onder meer aan:
- industriële bedrijven met brandbare vloeistoffen of chemicaliën;
- opslaglocaties van gevaarlijke stoffen;
- havens en logistieke bedrijven;
- organisaties met vaste of mobiele schuimblusinstallaties;
- locaties waar blusschuim wordt gebruikt bij oefeningen of calamiteiten.
Kort gezegd: iedereen die blusschuim gebruikt of beheert, valt onder deze regels.
Wat mag nog – en wat niet?
- Bestaande voorraden
Mogen binnen de overgangsperiodes nog worden gebruikt; Mits wordt voldaan aan emissiebeperkingen, etikettering en beheermaatregelen. - Nieuwe producten
Mogen niet meer in gebruik worden genomen als zij de PFAS-grenswaarden overschrijden. - Training en oefeningen
Zijn beperkt toegestaan en moeten bij voorkeur met PFAS-vrije alternatieven plaatsvinden.
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) verwacht dat organisaties aantoonbaar werken aan uitfasering en hierover beschikken over een duidelijke planning en documentatie.
Wat wordt nu concreet van organisaties verwacht?
- Inventarisatie
Breng alle blusschuimproducten en installaties in kaart, inclusief PFAS-inhoud, locatie en toepassing. - Beoordeling en documentatie
Bepaal welke verboden of overgangstermijnen van toepassing zijn en leg vast welke maatregelen zijn genomen. - Vervanging en afvoer
Stel een realistisch transitieplan op voor vervanging door PFAS-vrije alternatieven en zorg voor correcte afvoer. - Procedures en training
Actualiseer calamiteitenplannen, onderhoudsprotocollen en instructies voor personeel. - Monitoring en toezicht
Houd rekening met ILT-inspecties en zorg dat documentatie actueel en beschikbaar is.
Praktische tips voor HSE-professionals
- Begin met een risico- en impactanalyse per locatie en installatie.
- Werk met een gefaseerd transitieplan richting volledig PFAS-vrij.
- Documenteer keuzes en maatregelen zorgvuldig; dit is essentieel bij toezicht en handhaving.
Conclusie
PFOA is sinds december 2025 verboden. Draagbare blustoestellen volgen uiterlijk in 2027 en voor de meeste overige toepassingen moet uiterlijk in 2030 volledig PFAS-vrij worden gewerkt. De uitfasering van PFAS-houdend blusschuim is daarmee geen toekomstontwikkeling, maar een actuele verplichting. Organisaties die hier nog niet (volledig) op hebben geanticipeerd, lopen risico’s op het gebied van compliance, milieu en toezicht.
Lexerta ondersteunt organisaties bij het inzichtelijk maken van de huidige situatie, het interpreteren van de geldende verplichtingen en het zorgvuldig borgen en uitvoeren van de gekozen aanpak.
