EU-verordening 2024/1781: Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR)
De EU-verordening 2024/1781, beter bekend als de Ecodesign for Sustainable Products Regulation (ESPR), is per 18 juli 2024 geïntroduceerd als een nieuw raamwerk voor duurzaam productontwerp binnen de Europese Unie. Deze verordening vervangt grotendeels de eerdere Ecodesign-richtlijn 2009/125/EC en breidt de reikwijdte uit tot vrijwel alle fysieke producten die in de EU op de markt worden gebracht.
Door deze verordening wordt duurzame productie de norm en vergroot de transparantie over producten en hun milieuimpact. Dit maakt de ESPR tot een belangrijk onderdeel van de Europese klimaat- en circulaire doelstellingen richting 2050. Organisaties die producten ontwikkelen, produceren of importeren binnen de EU moeten zich hier vroegtijdig op voorbereiden.
Belangrijkste punten van EU-verordening 2024/1781
Uitgebreide productdekking
De verordening breidt de bestaande regels uit tot een veel breder scala van producten. Waar de eerdere regeling zich vooral richtte op energiegerelateerde producten zoals koelkasten en wasmachines, geldt de ESPR nu voor nagenoeg alle fysieke producten die in de EU op de markt worden gebracht. Dit betekent dat vrijwel elke productcategorie uiteindelijk moet voldoen aan nieuwe ecologische ontwerpeisen die gericht zijn op duurzaamheid en een lagere milieuimpact.
Nieuwe ecodesign-eisen
Organisaties moeten erop rekenen dat producten onder deze verordening moeten voldoen aan een reeks ecodesign-criteria. Daartoe behoren eisen op het gebied van duurzaamheid, betrouwbaarheid, herbruikbaarheid, upgradebaarheid, repareerbaarheid, efficiënt gebruik van energie en hulpbronnen, en beperking van gevaarlijke stoffen. Dit maakt het productieproces breder en diepgaander dan bij klassieke energiegerelateerde producten.
Digitaal productpaspoort
Een belangrijk aspect van de ESPR is de introductie van een digitaal productpaspoort. Dit paspoort krijgt een unieke identificatiecode die toegang geeft tot uitgebreide informatie over het product, waaronder technische specificaties, gebruikte materialen, herkomst, recycleerbaarheid en repareerbaarheid. Bedrijven moeten voorbereiden hoe zij deze informatie gaan verzamelen, beheren en delen.
Verbod op vernietiging van onverkochte producten
Vanaf een nader te bepalen datum, die wordt vastgesteld in een uitvoeringshandeling van de Europese Commissie, komt er een verbod op het vernietigen van onverkochte consumptiegoederen. Dit geldt niet voor micro-ondernemingen of middelgrote ondernemingen tot 19 juli 2030. Marktdeelnemers moeten inzicht geven in goederen die zij onttrekken aan de markt en verantwoorden waarom dit gebeurt. Dit draagt bij aan het voorkomen van verspilling en stimuleert herbestemming of circulaire afzet.
Transparantie en rapportage
Productketens moeten transparanter worden. Fabrikanten, importeurs en distributeurs krijgen verplichtingen om uitgebreide rapportages bij te houden. Deze rapportages bevatten productdata, hoeveelheden op de markt gebrachte producten en bijbehorende gegevens over afvalbeheer en recycling. Producten moeten bovendien informatie verstrekken via etiketten over hun ecologische prestaties.
Groene overheidsopdrachten
De verordening stelt criteria voor duurzame overheidsaankopen. Overheidsinstanties krijgen meer ruimte om bij aanbestedingen duurzaamheidseisen te stellen, wat de vraag naar duurzame producten structureel vergroot. Dit biedt kansen voor organisaties die innovatief en toekomstgericht willen investeren in duurzame productie.
Actieadvies voor organisaties
Nu de EU-verordening 2024/1781 (ESPR) van kracht is, is het belangrijk om concrete stappen te zetten:
- Breng in kaart welke producten binnen jouw organisatie onder de verordening vallen.
- Beoordeel de huidige product- en ontwerpprocessen op ecologische criteria zoals recycleerbaarheid, repareerbaarheid en hergebruik.
- Bereid je voor op het verzamelen en beschikbaar stellen van productinformatie voor het digitale productpaspoort.
- Monitor de publicatie van uitvoeringshandelingen van de Europese Commissie, omdat deze nadere verplichtingen zullen vastleggen.
Door deze voorbereidingen tijdig te starten, versterk je de compliance van producten én benut je kansen om je aanbod duurzamer en innovatiever te positioneren.
